13 Temmuz 2010
14:38
Mucizevî sanat 'ebru'yla tanışın
Ebru sanatının sırlarını keşfetmek istiyorsanız, Beşiktaş Sanat Merkezi'ne uğrayın...
Ebru sanatıyla uğraşanlar, illüzyonist gibidirler aslında. Sihirli bir dokunuşla yoktan var ederler desenlerini... Suya düşen boya damlacıklarına sadece birkaç saniye içinde hayat veren, dönüştüren sanatçının ellerinden alamazsınız gözlerinizi. Mucize gibi gelir olan biten ama aslında değildir; işin sırrı, her sanatta olduğu gibi tekniktir.
Resim Kulübü program ortaklarımızdan Beşiktaş Sanat Merkezi'nde ebru eğitimi verilmeye başlayınca, biz de bu 'sihirli' teknikleri öğrenmek üzere eğitmen Selat Metin'in dersine dahil olduk; ders sonrasında da kendisine pek çok soru sorduk. Siz de bir ebru illüzyonisti olmak istiyorsanız, bu söyleşi ilginizi çekecektir...
Matematik bölümünde lisans yaptıktan sonra işletme bölümünde MBA yapmışsınız. Sonrasında 10 yıllık çalışma hayatı. Nasıl oldu da birden kariyerinizi bir kenara itip sadece ebru sanatıyla uğraşmaya karar verdiniz?
Ebru sanatıyla 10 yıl önce tanıştım; altı yıldır da tam anlamıyla yapmaya başladım. İlk zamanlarda hobi amaçlı başladığım ebru sanatı, zamanla vaktimin ve gönlümün büyük bir kısmını meşgul etmeye başladı. Son üç yılda profesyonel çalışmalarımı iş hayatının yanı sıra devam ettirdim ama gönlümün hep bir kenarında da tamamıyla ebru sanatıyla ilgilenmek vardı. Bu yıl bu hayalim gerçekleşti.
Hikmet Barutçugil'le tanıştıktan sonra mı ebru yapmaya başladınız öncesi var mı?
Ebru sanatını hocam Hikmet Barutçugil'den öğrendim. Öncesinde herhangi bir çalışmam yoktu.
Ebru sanatını siz nasıl tanımlarsınız?
Ebru sanatının bu güne kadar yapılmış pek çok tanımı var fakat benim gönlümde ebru sanatı; boyaları suyun yüzeyinde dans ettirerek, insanın içindeki tüm güzellikleri keşfetmesine ve o andaki bütün olumsuzluklardan kendini soyutlayarak kendini en iyi şekilde ifade ettiği bir sanattır.
Ebru sanatı ilk ne zaman yapılmaya başlamış?
İlk olarak ne zaman ve nerede yapıldığı tam olarak bilinmemekle birlikte 14. ve 15. yüzyıllarda yapıldığına dair bazı kaynaklar bulunmaktadır.
Suya resim yapmak… Bu nasıl mümkün olabiliyor?
'Ebru'nun diğer bir tanımı da yoğunlaştırılmış su üzerinde toprak boyalarla resim yapmak. Bize suyun yüzeyinde resim veya şekiller yapmamızı suyun kıvamlı hale gelmesi için kullandığımız kitre veya benzeri kıvam artırıcı malzemeler yardımcı oluyor. Böylelikle bu kıvamlı su sayesinde istediğimiz şekilleri yapabiliyor ve şekillerin hareketlerini bir nebze de olsun kontrol edebiliyoruz.
Nedir bu sanatın sırrı, çözülemedi mi hala?
Bence hala çözülemedi.
"Battal, ebru sanatının alfabesidir"
Ebrucunun ustalığı yaptığı battal ebrulardan belli olurmuş; neden?
Battal ebruları bu sanatın ilk dersi olmasına rağmen aynı zamanda da en zoru diyebiliriz. Çünkü ebru sanatında her şey battal ile başlar. Başlangıcı güzel olan her şeyin sonu da mutlaka güzeldir. Güzel bir battal ebru yapabilen, diğer bütün ebruları da gayet güzel bir şekilde yapabilir. Battal, ebru sanatının alfabesidir. Eğer bizler bu alfabeyi çok iyi bir şekilde bilebiliyorsak o dili (sanatı ) en iyi şekilde icra edebiliriz.
Sığır ödünün sırrı ve ebru sanatındaki öneminden bahsedebilir misiniz?
Sığır ödü bu sanatın hem olmazsa olmazlarından hem de mucizevî malzemesidir. Boyaların yüzeyde açılmasını ve ayarlarının yapılmasını sağladığı gibi, boyaların kâğıda yapışmasını ve boyaların birbirine karışmamasını da sağlamaktadır.
Ebru için neden sabır sanatı denir?
Ebrunun başlangıcından sonuna kadar denge unsuru çok önemlidir. Kitrenin ayarı, boyaların her birinin ayrı ayrı ayarı, şekillerin yapılması ve kâğıdın dikkatli bir şekilde konulması, işin en önemli kısımlarıdır. Dolayısıyla bütün bu dengeleri oluşturmak ve neticesinde güzel ebrular yapmak sabrı gerektiriyor.
Minyatür ebruları yapmak daha mı zor?
Ebru ile ilgili bütün kuralları öğrendikten sonra minyatür veya normal çalışmak size kalmış. Eğer çok pratik yaparsanız minyatür ebru çalışmak hiç de zor olmaz. Tabii ki biraz da kişiye ve yine onun sabrına bağlı.
Sizin en çok yapmayı sevdiğiniz figürler hangileri?
Aslında her figürün yeri bende ayrıdır. Hepsini yapmayı seviyorum.
Neden genellikle çiçek yapılıyor?
Çiçeğin görselliği diğerlerinden daha ön planda olduğundan genellikle çiçek yapılıyor ama diğer figürlerde yapılmakta.
Suya yazı da yazabilir miyiz?
Suya yazı yazılması normalde mümkün değildir. Ancak çok uğraşılırsa harflere yakın şekiller yapılabilir. Ancak akkase tekniği ile yazının kalıbı çıkarılarak istenilen yazı ebru üzerinde yapılabilir.
Ebru sanatı kâğıttan başka malzemelere de uygulanabilir mi?
Tabii ki uygulanabilir. Kumaşa, seramiğe, tahtaya hatta taşa bile yapılabilir.
Bu sanata insanların ilgisi nasıl?
Özellikle son yıllarda ebru sanatına olan ilgi çok yüksek. Bundan sonraki yıllarda da bu ilginin daha da artacağını düşünüyorum.
Neden ebru sanatı yaparken genellikle tasavvufi müzikler dinlenir?
Ebru sanatı gönle hitap ettiği için yine gönle hitap eden tasavvufi müzikler dinlenir ki sanatçı ebrusunu yaparken müziğin etkisiyle daha da derinleşebilsin ve güzel eserler yapabilsin.
Siz hiç sergi açtınız mı?
Kişisel sergi henüz açmadım ama pek çok karma sergiye katıldım.
Ebru sanatının gelişmesi adına neler yapılabilir?
Bence ebru sanatının yurtdışında tanıtılması için çalışmalar yapılabilir. Bundan da önemlisi ebru sanatının yurtdışında 'Türk Ebru Kâğıdı' veya 'Türk Ebru Sanatı' adıyla tanıtılmasıdır. Aksi halde diğer ülkeler bu sanatı farklı adlarla kendi ülkelerine mâl etmeye devam edeceklerdir.
Ebru yapımının püf noktalarından bahsedebilir misiniz?
O da bizim sırrımız olsun. Bu sırrı ve püf noktalarını bu sanatı öğrenmek isteyen ve kurslarımız devam eden öğrencilerimizle paylaşalım.
Bu sanatı isteyen herkes evinde rahatlıkla yapabilir mi? Hangi malzemelere ihtiyacımız var?
Temel ebru eğitimini tamamlayan herkes evinde de bu sanatı rahatlıkla yapabilir. Bu sanatı yapmak için başlıca malzemelerimiz; ebrumuzu yapacağımız tepsi şeklinde olan ebru teknesi, kitre (tekne içine konulacak kıvamlı su için), at kılı ve gül dalından yapılmış fırçalar, toprak boyadan elde edilen boyalar, şekilleri yapmamızda bize yardımcı olacak biz takımı ( şiş gibi farklı kalınlıktaki metal aletler), kâğıt ve tabii ki öd suyu.
Bahar Çoban